Zamenhof, hebreu që shpiku gjuhën Esperanto

Mjeku Ludwik Lejzer Zamenhof ishte i tërhequr nga ideja e një bote pa luftëra dhe besonte se, kjo mund të ndodhte me ndihmën e një gjuhe ndërkombëtare.


Mjeku Ludwik Lejzer Zamenhof (1859-1917) ishte i tërhequr nga ideja e një bote pa luftëra.

Polaku i famshëm me origjinë nga hebrenjtë e Lituanisë besonte se, kjo mund të ndodhte me ndihmën e një gjuhe ndërkombëtare.

Sipas tij, gjuha mund të ishte një mjet për të mbledhur njerëzit së bashku, përmes një komunikimi neutral, të drejtë dhe të barabartë.

Ai e pagëzoi atë: Esperanto.

Zamenhof ishte i talentuar për gjuhët e huaja. Përveçse ai fliste dy gjuhët amtare Yidish dhe Rusisht, falë babait të tij, mësues i gjermanishtes dhe frëngjishtes, ai mësoi gjermanisht, frëngjisht dhe hebraisht. Ai gjithashtu fliste polonisht, bjellorusisht. Në shkollë ai mësoi gjuhët klasike: latinisht, greqisht, hebraisht dhe aramaisht, ndërsa më vonë ai mësoi anglisht dhe pati interesim për lituanishten dhe italishten ku pati njohuri bazike.

Zamenhof nisi zhvillimin e gjuhës “Esperanto” qysh kur ai ishte në shkollë: në vitin 1873, vetëm 14 vjeç. Në vitin 1878,  projekti i tij për krijimin e një “Gjuhe universale” përfundoi. Edhe pse ai ishte në një moshë shumë të re, 19 vjeç, ai e publikoi veprën e tij.

Edhe pse ai studioi për mjekësi, fillimisht në Moskë dhe më pas në Varshavë, gjatë punës së tij, si ophthalmologist, në Vjenë, ai vazhdoi me projektin e tij të gjuhës ndërkombëtare.

 

Në vitin 1887, libri i tij “Gjuha ndërkombëtare: hyrje dhe teksti i plotë”, u botua në rusisht me pseudonimin Doktor Esperanto. Zamenhof e quajti gjuhën e krijuar prej tij “Lingvo internacia”, por ata që e mësuan atë gjuhë e thërrisnin atë sipas pseudonimit të autorit, “Esperanto”, dhe kjo u bë më pas edhe emri zyrtar i gjuhës.

Për Zamenhofin, kjo gjuhë, përveç të qenit thjesht një mjet komunikimi, ishte një mënyrë për të promovuar bashkekzistencën paqësore midis njerëzve dhe kulturave të ndryshme.

Zamenhof dhe gruaja e tij, Klara, patën tre fëmijë, një djalë dhe dy vajza. Që të tre fëmijët u masakruan gjatë Holokaustit.

Në vitin 1905, Zamenhof u nderua me dekoratën e “Legjion i Nderit” për krijimin e Esperantos, dhe gjithashtu ka marrë dekoratën e “Komandantit të Urdhrit të Izabelës” nga Mbreti i Spanjës.

Zamenhof vdiq nga një atak kardiak në vitin 1917 në moshën 58-vjeçare. Varri i tij ndodhet në Varrezat Hebraike në Varshavë.

Në dritën e arritjeve të tij, dhe mbështetjen e tij për dialogun ndërkulturor, UNESCO e zgjodhi Zamenhof si një nga personalitetet e saj të shquara të vitit 2017, në 100-vjetorin e vdekjes së tij.Ai është nominuar 12 herë për të marrë Çmimin Nobel të Paqes.

Janë me dhjetëra rrugë, parqe dhe ura në gjithë botën që mbajnë emrin “Zamenhof”: Poloni, Lituani, Britani, Francë, Kroaci, Çeki, Spanjë, Izrael, Itali, Belgjikë dhe Brazil.

IZRAEL

E mbijetuara e Holokaustit me rreth 400 pasardhës ndërron jetë në moshën 105 vjeç

Shoshana Ovitz mbijetoi Auschwitz pasi pa se nëna e saj ra në duart e mjekut famëkeq nazist, Josef Mengele.

SHQIPËRI

Gjykata Ndërkombëtare e Krimeve (ICC) dhe Antisemitizmi i 5 shkurtit!

Nje vendim i cuditshem doli nga zyra e Gjykates Nderkombetare te Krimeve ne Hage me 5 shkurt 2021; nje vendim…

KOSOVA

Kosovë-Izrael, thyhet rendi i dështimeve

Vendosja e marrëdhënieve të plota diplomatike me Izraelin shënon një nga momentet më të rëndësishme të diplomacisë së Kosovës në…

INTERVISTA

Një histori për të gjithë botën

Ambasadori izraelit Noah Gal Gendler ekskluzivisht për Albanian Daily News

MILIARDERËT

Themeluesit hebrenj të Google shtuan 14 miliardë dollarë në vetëm 24 orë

Larry Page dhe Sergey Brin, bashkëthemelues të Google, e bënë veten 14 miliard dollarë më të pasur në më pak…

Rezultati në pak sekonda, Izraeli zbulon testin e Covid përmes pështymës

Një test i pështymës i zhvilluar rishtazi nga qendra më e madhe mjekësore e Izraelit synon të përcaktojë në më…

SPYZONE

Shefi i Mossadit takim me zyrtarët e lartë të SHBA

Cohen do të takojë Këshilltarin e Sigurisë Kombëtare të SHBA, shefin e CIA, ndërsa takimi me Biden nuk është ende…