Zamenhof, hebreu që shpiku gjuhën Esperanto

Mjeku Ludwik Lejzer Zamenhof ishte i tërhequr nga ideja e një bote pa luftëra dhe besonte se, kjo mund të ndodhte me ndihmën e një gjuhe ndërkombëtare.


Mjeku Ludwik Lejzer Zamenhof (1859-1917) ishte i tërhequr nga ideja e një bote pa luftëra.

Polaku i famshëm me origjinë nga hebrenjtë e Lituanisë besonte se, kjo mund të ndodhte me ndihmën e një gjuhe ndërkombëtare.

Sipas tij, gjuha mund të ishte një mjet për të mbledhur njerëzit së bashku, përmes një komunikimi neutral, të drejtë dhe të barabartë.

Ai e pagëzoi atë: Esperanto.

Zamenhof ishte i talentuar për gjuhët e huaja. Përveçse ai fliste dy gjuhët amtare Yidish dhe Rusisht, falë babait të tij, mësues i gjermanishtes dhe frëngjishtes, ai mësoi gjermanisht, frëngjisht dhe hebraisht. Ai gjithashtu fliste polonisht, bjellorusisht. Në shkollë ai mësoi gjuhët klasike: latinisht, greqisht, hebraisht dhe aramaisht, ndërsa më vonë ai mësoi anglisht dhe pati interesim për lituanishten dhe italishten ku pati njohuri bazike.

Zamenhof nisi zhvillimin e gjuhës “Esperanto” qysh kur ai ishte në shkollë: në vitin 1873, vetëm 14 vjeç. Në vitin 1878,  projekti i tij për krijimin e një “Gjuhe universale” përfundoi. Edhe pse ai ishte në një moshë shumë të re, 19 vjeç, ai e publikoi veprën e tij.

Edhe pse ai studioi për mjekësi, fillimisht në Moskë dhe më pas në Varshavë, gjatë punës së tij, si ophthalmologist, në Vjenë, ai vazhdoi me projektin e tij të gjuhës ndërkombëtare.

 

Në vitin 1887, libri i tij “Gjuha ndërkombëtare: hyrje dhe teksti i plotë”, u botua në rusisht me pseudonimin Doktor Esperanto. Zamenhof e quajti gjuhën e krijuar prej tij “Lingvo internacia”, por ata që e mësuan atë gjuhë e thërrisnin atë sipas pseudonimit të autorit, “Esperanto”, dhe kjo u bë më pas edhe emri zyrtar i gjuhës.

Për Zamenhofin, kjo gjuhë, përveç të qenit thjesht një mjet komunikimi, ishte një mënyrë për të promovuar bashkekzistencën paqësore midis njerëzve dhe kulturave të ndryshme.

Zamenhof dhe gruaja e tij, Klara, patën tre fëmijë, një djalë dhe dy vajza. Që të tre fëmijët u masakruan gjatë Holokaustit.

Në vitin 1905, Zamenhof u nderua me dekoratën e “Legjion i Nderit” për krijimin e Esperantos, dhe gjithashtu ka marrë dekoratën e “Komandantit të Urdhrit të Izabelës” nga Mbreti i Spanjës.

Zamenhof vdiq nga një atak kardiak në vitin 1917 në moshën 58-vjeçare. Varri i tij ndodhet në Varrezat Hebraike në Varshavë.

Në dritën e arritjeve të tij, dhe mbështetjen e tij për dialogun ndërkulturor, UNESCO e zgjodhi Zamenhof si një nga personalitetet e saj të shquara të vitit 2017, në 100-vjetorin e vdekjes së tij.Ai është nominuar 12 herë për të marrë Çmimin Nobel të Paqes.

Janë me dhjetëra rrugë, parqe dhe ura në gjithë botën që mbajnë emrin “Zamenhof”: Poloni, Lituani, Britani, Francë, Kroaci, Çeki, Spanjë, Izrael, Itali, Belgjikë dhe Brazil.

Rezultati në pak sekonda, Izraeli zbulon testin e Covid përmes pështymës

Një test i pështymës i zhvilluar rishtazi nga qendra më e madhe mjekësore e Izraelit synon të përcaktojë në më…

IZRAEL

Insulina orale, ekipi izraelit fillon provat përfundimtare për t’u bërë i pari në botë

Një kompani izraelite, Oramed Pharmaceuticals, ka filluar testet në fazën përfundimtare të insulinës së saj orale, duke bërë ofertën për…

SHQIPËRI

Albert Ramaj: Shpëtimi i hebrenjve në Shqipëri dhe Kosovë

Shpëtimi i hebrenjve në Shqipëri dhe Kosovë - Nga Albert Ramaj

KOSOVA

Universiteti i Gjakovës: Konkursi ndërkombëtar për statujëzën “Menorah e së Ardhmes” në bashkëpunim me Izraelin

Universiteti i Gjakovës "Fehmi Agani" fton të studentët, Alumni dhe Anëtarë të Personelit Akademik të marrin pjesë në Konkursin garues…

INTERVISTA

Ambasadori i Izraelit, Noah Gal Gendler: Ja përfitimet e Shqipërisë nga Forumi i Antisemitizmit!

Rezoluta per Anti-semitizmin, flet për televizionin informativ Fax News, Ambasadori Izraelit ne Shqiperi, Noah Gal Gendler

MILIARDERËT

“Djemtë e artë”, katër hebrenj në dhjetë më të pasurit e botës

CEO i Facebook, Mark Zuckerberg, kryeson listën hebreje me një vlerë neto prej 85 miliardë dollarësh, i ndjekur nga gjiganti…

SPYZONE

Izraeli prodhon raketën me precizion të lartë dhe të pazbulueshme

Dy kompani të mëdha izraelite të armëve projektuan një raketë të re me precizion të lartë ajër-tokë që mund të…