Zamenhof, hebreu që shpiku gjuhën Esperanto

Mjeku Ludwik Lejzer Zamenhof mendonte se me ndihmën e një gjuhe ndërkombëtare nuk do të kishte luftra


Mjeku Ludwik Lejzer Zamenhof (1859-1917) ishte i tërhequr nga ideja e një bote pa luftëra.

Polaku i famshëm me origjinë nga hebrenjtë e Lituanisë besonte se, kjo mund të ndodhte me ndihmën e një gjuhe ndërkombëtare.

Sipas tij, gjuha mund të ishte një mjet për të mbledhur njerëzit së bashku, përmes një komunikimi neutral, të drejtë dhe të barabartë.

Ai e pagëzoi atë: Esperanto.

Zamenhof ishte i talentuar për gjuhët e huaja. Përveçse ai fliste dy gjuhët amtare Yidish dhe Rusisht, falë babait të tij, mësues i gjermanishtes dhe frëngjishtes, ai mësoi gjermanisht, frëngjisht dhe hebraisht. Ai gjithashtu fliste polonisht, bjellorusisht. Në shkollë ai mësoi gjuhët klasike: latinisht, greqisht, hebraisht dhe aramaisht, ndërsa më vonë ai mësoi anglisht dhe pati interesim për lituanishten dhe italishten ku pati njohuri bazike.

Zamenhof nisi zhvillimin e gjuhës “Esperanto” qysh kur ai ishte në shkollë: në vitin 1873, vetëm 14 vjeç. Në vitin 1878,  projekti i tij për krijimin e një “Gjuhe universale” përfundoi. Edhe pse ai ishte në një moshë shumë të re, 19 vjeç, ai e publikoi veprën e tij.

Edhe pse ai studioi për mjekësi, fillimisht në Moskë dhe më pas në Varshavë, gjatë punës së tij, si ophthalmologist, në Vjenë, ai vazhdoi me projektin e tij të gjuhës ndërkombëtare.

 

Në vitin 1887, libri i tij “Gjuha ndërkombëtare: hyrje dhe teksti i plotë”, u botua në rusisht me pseudonimin Doktor Esperanto. Zamenhof e quajti gjuhën e krijuar prej tij “Lingvo internacia”, por ata që e mësuan atë gjuhë e thërrisnin atë sipas pseudonimit të autorit, “Esperanto”, dhe kjo u bë më pas edhe emri zyrtar i gjuhës.

Për Zamenhofin, kjo gjuhë, përveç të qenit thjesht një mjet komunikimi, ishte një mënyrë për të promovuar bashkekzistencën paqësore midis njerëzve dhe kulturave të ndryshme.

Zamenhof dhe gruaja e tij, Klara, patën tre fëmijë, një djalë dhe dy vajza. Që të tre fëmijët u masakruan gjatë Holokaustit.

Në vitin 1905, Zamenhof u nderua me dekoratën e “Legjion i Nderit” për krijimin e Esperantos, dhe gjithashtu ka marrë dekoratën e “Komandantit të Urdhrit të Izabelës” nga Mbreti i Spanjës.

Zamenhof vdiq nga një atak kardiak në vitin 1917 në moshën 58-vjeçare. Varri i tij ndodhet në Varrezat Hebraike në Varshavë.

Në dritën e arritjeve të tij, dhe mbështetjen e tij për dialogun ndërkulturor, UNESCO e zgjodhi Zamenhof si një nga personalitetet e saj të shquara të vitit 2017, në 100-vjetorin e vdekjes së tij.Ai është nominuar 12 herë për të marrë Çmimin Nobel të Paqes.

Janë me dhjetëra rrugë, parqe dhe ura në gjithë botën që mbajnë emrin “Zamenhof”: Poloni, Lituani, Britani, Francë, Kroaci, Çeki, Spanjë, Izrael, Itali, Belgjikë dhe Brazil.

Ambasadorja e Izraelit, Galit Peleg, merr pjesë në darkën e Iftarit

I pranishëm ishte edhe Presidenti i Shqipërisë, Bajram Begaj.

Izrael

Nimrod Yaron: Besojmë fuqishëm në potencialin e bashkëpunimit të biznesit midis Izraelit dhe Shqipërisë

Nimrod Yaron & Co ishte sponsor i "TIRANA - TEL AVIV TECH WEEK", zhvilluar për herë të parë në Shqipëri

Shqipëri

Ambasadorja e Izraelit, Galit Peleg, merr pjesë në darkën e Iftarit

I pranishëm ishte edhe Presidenti i Shqipërisë, Bajram Begaj.

Kosove

Bashkëpunim i Izraelit me sektorin e bujqësisë në Kosovë

Ministri i Bujqesise i Kosovës, Faton Peci, takim në Izrael me homologun Avi Dichter

OPED

Dita e Kujtesës dhe gabimet e kujtesës

Dalëngadalë, kjo histori është kthyer në një “mit”, që ka depërtuar në kujtesën kolektive të popullit shqiptar, në të gjitha…

Bota

Blinken dënon aktin terrorist palestinez pranë një sinagoge

Sekretari amerikan i Shtetit, Antony Blinken mbërriti sot në Tel Aviv në një kohë kur dhuna mes Izraelit dhe palestinezëve…

Spyzone

Rrëfehet ish-shefi i Mossad, Yossi Cohen: Operacionet që mahnitën shërbimet inteligjente

Yossi Cohen jep detaje specifike të veprimeve të Mossad kundër programit bërthamor të Teheranit