Katër Vite në Shqipëri!

Nga Galit Peleg

Si mund t’i përmbledhësh katër vite si Ambasadore e Izraelit në Shqipëri?

Është një pyetje mashtruese e thjeshtë. Katër vite mund të maten me vizita zyrtare, marrëveshje të nënshkruara, marrëveshje biznesi, linja ajrore të përuruara, projekte të nisura dhe shifra në një fletë llogaritëse. Por diplomacia nuk matet me të vërtetë me shifra. Në thelb të saj, diplomacia ka të bëjë me njerëzit: njerëzit që takon, dyert që hapen dhe miqësitë që rriten.

Duke parë prapa në katër vitet e mia në Shqipëri, kuptoj se ky ka qenë një udhëtim që nisi me krizë, kaloi përmes tragjedisë dhe përfundimisht u bë një histori miqësie, bashkëpunimi dhe lidhjeje të thellë njerëzore.

Marrëdhënia midis Izraelit dhe Shqipërisë është e ndërtuar mbi një histori unike dhe domethënëse. Është një nga kapitujt më të jashtëzakonshëm të historisë së Shqipërisë gjatë Holokaustit, kur shqiptarët, të udhëhequr nga vlerat e tyre dhe Besa, mbrojtën dhe shpëtuan hebrenjtë në një kohë kur pjesa më e madhe e Evropës u kthye kundër tyre.

Ajo histori krijon një bazë të veçantë. Por vetëm historia nuk mund ta përcaktojë të ardhmen.
Kur mbërrita në Shqipëri, hakerat iranianë kishin nisur një sulm serioz kibernetik kundër Shqipërisë, duke synuar infrastrukturën e saj digjitale. Prandaj, misioni im i parë nuk ishte një pritje apo darkë diplomatike, por të ndihmoja në lidhjen e homologëve shqiptarë me ekspertët kibernetikë të Izraelit.

Ishte një kujtesë e hershme e diçkaje që do të bëhej një temë përsëritëse përgjatë gjithë mandatit tim: kur lindin sfida, miqtë qëndrojnë pranë njëri-tjetrit.

Izraeli kishte fituar përvojë të gjerë në përballjen me kërcënimet kibernetike, dhe Shqipëria kishte nevojë për ekspertizë, bashkëpunim dhe partnerë të besuar. Ndërtimi i atyre lidhjeve ishte një nga detyrat e mia të para. Në shumë mënyra, ishte gjithashtu një fillim i përshtatshëm për misionin tim. Marrëdhënia midis Izraelit dhe Shqipërisë ishte tashmë miqësore, por unë dëshiroja të ndihmoja në shndërrimin e miqësisë në një bashkëpunim praktik që mund të bënte një ndryshim të vërtetë.

Pak kohë më pas, Ambasada u zhvendos në një godinë të re, të bukur e ikonike në zemër të Tiranës. Ajo u bë një vend ku shkëmbehen ide dhe krijohen partneritete; një vend ku bëmë shumë plane bashkëpunimi.

Dhe pastaj erdhi 7 tetori 2023.

Masakra e kryer nga terroristët palestinezë kundër Izraelit ishte dita më e errët në historinë e Shtetit të Izraelit. Shoku, dhimbja dhe pasiguria ishin dërrmuese. Si çdo izraelit, instinkti im i parë ishte të kthehesha në shtëpi, të isha me popullin tim. Por detyra më thërriste dhe qëndrova në Tiranë.

Në ato ditë të tmerrshme, Shqipëria ishte aty për ne.

Nga nivelet më të larta të qeverisë e deri te njerëzit që takonim në rrugë, ndjemë një përqafim të jashtëzakonshëm solidariteti dhe simpatie. Shqipëria nuk shprehu thjesht ngushëllime diplomatike. Ne ndjemë empati të vërtetë njerëzore.

Për një Ambasador izraelit, ka momente kur kupton se puna e diplomacisë ka kaluar përtej marrëdhënieve zyrtare dhe ka hyrë në diçka më të thellë. 7 tetori ishte një moment i tillë.

Mbështetja që morëm nga Shqipëria do të mbetet një nga kujtimet më domethënëse të viteve të mia këtu.

Dhe ndonëse 7 tetori e ndryshoi thellësisht Izraelin, ai nuk e ndaloi punën tonë. Përkundrazi, na kujtoi pse diplomacia ka rëndësi.

Gjatë këtyre katër viteve, marrëdhëniet midis Izraelit dhe Shqipërisë arritën nivele të reja. Ne dëshmuam vizita zyrtare dypalëshe në nivelet më të larta, përfshirë vizitat e Presidentit të Izraelit dhe Kryeministrit të Shqipërisë, si dhe ministrave, anëtarëve të parlamentit, zyrtarëve të lartë dhe drejtuesve të institucioneve më të rëndësishme kombëtare.

Punuam për të fuqizuar dialogun politik, marrëdhëniet ekonomike, bujqësinë, inovacionin, turizmin, kulturën, shëndetësinë dhe shumë fusha të tjera. Ndihmuam në krijimin e mundësive që kompanitë izraelite dhe shqiptare të zbulojnë njëra-tjetrën.

Gjatë mandatit tim, ne dyfishuam numrin e bizneseve dhe investimeve izraelite në Shqipëri. Pas çdo statistike qëndrojnë njerëzit: sipërmarrës, partnerë dhe biznese që morën përsipër rreziqe dhe ndërtuan besim.

Fluturimet direkte midis Izraelit dhe Shqipërisë e ndryshuan dramatikisht marrëdhënien. Ajo që dikur ishte një destinacion i njohur për relativisht pak izraelitë u bë një vend që u shfaq në hartën e udhëtimeve të afërsisht njëqind mijë vizitorëve në vit.

Izraelitët e zbuluan Shqipërinë dhe u dashuruan me të.

Ata erdhën për malet spektakolare, bregdetin turqiz, ushqimin, historinë dhe qytetet fermuese. Por besoj se shumë u kthyen për diçka më pak të prekshme: ngrohtësinë e popullit shqiptar.
Ka një cilësi të veçantë në mënyrën se si shqiptarët mikpresin mysafirët. Ajo e ka origjinën në një koncept që arrita ta kuptoj jo vetëm intelektualisht, por edhe personalisht: Besa.

Besa shpesh përkthehet si “një premtim” ose “fjalë nderi”. Por pas katër viteve në Shqipëri, besoj se ky përkthim nuk e kap plotësisht kuptimin e saj. Besa është një angazhim për t’i qëndruar pranë një personi tjetër, për të mbajtur fjalën, për të ofruar mbrojtje e mikpritje dhe për të nderuar një lidhje besimi.

E kam përjetuar vetë Besën; në takime zyrtare, në shtëpi private, në takime të papritura, në mirësinë e njerëzve që i njihtar mezi, dhe në raste të panumërta kur shqiptarët bënin çmos për të ndihmuar, thjesht sepse kjo është ajo që bëhet për një mik ose për një mysafir.

Dhe unë u bëra një udhëtare në Shqipëri.

Gjatë këtyre katër viteve, pata privilegjin të shihja shumë nga ky vend i jashtëzakonshëm. Udhëtova përmes maleve dhe luginave të tij, përgjatë lumenjve dhe bregdetit, përmes qyteteve historike dhe fshatrave të vegjël. Por, më e rëndësishmja, e zbulova Shqipërinë përmes njerëzve të saj.

Shqipëria që arrita të njoh është një vend me një aftësi të jashtëzakonshme për të mikpritur. Një vend bukuria e të cilit është e dukshme, por pasuria më e madhe e të cilit është ajo njerëzore.
Një nga projektet veçanërisht të dashura për zemrën time ishte ngritja e një Ferme Ekselence Bujqësore, e krijuar me ekspertizën izraelite dhe me synimin për të mbështetur fermerët shqiptarë. Izraeli dhe Shqipëria janë shumë të ndryshëm në madhësi dhe gjeografi, por të dy kuptojnë rëndësinë e bujqësisë dhe sigurisë ushqimore me burime të kufizuara.

Ferma u bë një platformë praktike për shkëmbimin e njohurive dhe trajnimin. Njohuritë izraelite në ujitje, teknologjinë e serave, prodhimin e qumështit dhe menaxhimin bujqësor mund t’u përshtateshin nevojave shqiptare, ndërsa fermerët shqiptarë sjellin njohuritë, përvojën dhe vendosmërinë e tyre.

Ky është lloji i bashkëpunimit te i cili besoj më shumë: jo thjesht të japësh, por të ndash; jo thjesht të sigurosh para, por të sigurosh njohuri; jo thjesht të përfundosh një projekt, por të krijosh diçka që mund të jetë e qëndrueshme.

Një tjetër projekt unik që krijuam janë aktivitetet “BeerTech”, ku sipërmarrësit shqiptarë dhe izraelitë mund të takohen.

Edhe kultura luan një rol të rëndësishëm. Së bashku me Ministrinë e Kulturës të Shqipërisë, sollëm muzikë, kërcim, letërsi dhe forma të tjera të kulturës e arteve, dhe zbuluam edhe një herë se njerëzit mund ta kuptojnë njëri-tjetrin edhe kur nuk ndajnë të njëjtën gjuhë.

Duke parë pas, jam krenare për arritjet e këtyre katër viteve. Por i jam akoma më mirënjohëse marrëdhënieve pas tyre.

Marrëdhënia dypalëshe forcohet nga presidentët dhe kryeministrat, por ajo mbahet gjallë nga partneritetet e biznesit, shkëmbimet e studentëve, shfaqjet kulturore, trajnimet e fermerëve, apo edhe nga shqiptarët që u urojnë mirëseardhjen vizitorëve izraelitë.

Kjo është arsyeja pse, kur pyes veten se çfarë po marr me vete nga Shqipëria, përgjigjja nuk është një listë marrëveshjesh.

Po marr kujtime; po marr peizazhe, po marr shijen e ushqimit shqiptar, ngrohtësinë e mikpritjes shqiptare.

Katër vite janë një kohë e gjatë në diplomaci, por janë gjithashtu habitshëm të shkurtra kur ndihesh si në shtëpi.

Largohem me një lidhje shumë më të thellë me këtë vend nga sa do ta kisha imagjinuar kur mbërrita për herë të parë.

Pra, si t’i përmbledh katër vite?

Mundësisht me tri fjalë: miqësi, respekt i ndërsjellë dhe bashkëpunim.

Largohem nga Shqipëria e bindur se e ardhmja e marrëdhënieve izraelito-shqiptare është e ndritur. Ka një potencial të jashtëzakonshëm për bashkëpunim edhe më të ngushtë: në teknologji dhe inovacion, bujqësi, turizëm, kulturë, arsim, biznes dhe shumë fusha të tjera.

Kjo është ajo për të cilën bën fjalë përfundimisht diplomacia.

Bëhet fjalë për kthimin e marrëdhënieve midis shteteve në marrëdhënie midis njerëzve.
Kolegëve të mi shqiptarë: faleminderit për partneritetin, profesionalizmin dhe miqësinë tuaj.

Qeverisë dhe institucioneve shqiptare: faleminderit për besimin dhe bashkëpunimin që i ofruat vendit tim.

Komunitetit të biznesit, fermerëve, artistëve, akademikëve, gazetarëve dhe shoqërisë civile: faleminderit që hapët dyert dhe krijuat mundësi.
Dhe popullit të Shqipërisë: faleminderit për ngrohtësinë me të cilën më pritët, për mirësinë që më treguat dhe që më mësuat, përmes veprimeve tuaja, se çfarë do të thotë vërtet Besa.

Mbërrita në Shqipëri për të përfaqësuar Izraelin.
Largohem duke qenë se Shqipëria u bë një pjesë e pandashme e historisë sime personale.

Ka marrëdhënie midis vendeve që bazohen kryesisht në interesa. Ka të tjera që ndërtohen mbi historinë. Dhe ka disa që, me kalimin e kohës, bëhen diçka më shumë: marrëdhënie të ndërtuara mbi besimin, respektin dhe afeksionin e vërtetë.
Besoj se Izraeli dhe Shqipëria i përkasin kësaj kategorie të fundit.

Mbërrita si ambasadore. Sot, largohem si mike.

Shalom Shqipëri.

Faleminderit. Thank you. Toda.

(Znj. Galit Peleg është Ambasadorja në largim e Izraelit në Shqipëri)

—-

Botuar në parë në gazetën “Albanian daily news”